السيد الطباطبائي
634
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
مخالفتها الكتاب و الضرورة و ارجاع علمها إلى الله و رسوله و الائمة من أهل بيته صلوات الله عليهم اجمعين . ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : ( توضيح : موضوع بحث عبارت است از : « آيا با دميدن صور همه چيز معدوم مىشود ؟ » ، مرحوم مجلسى بينش هاى مختلف و نظريه هاى مذاهب و اشخاص معروف از شيعه ، معتزله ، اشعريه ، و برخى فرقه هاى ديگر ، را آورده آن گاه مى گويد : ) حق اين است كه نمى توان به يكى از دو طرف مسئله ، به طور جزم قائل شد . به دليل تعارض ظواهرِ ( آيات و احاديث ) . و بر فرض اگر بپذيريم كه هم اشياء معدوم خواهند شد ، انعدام شان به هيچ چيزى غير از اراد پروردگار متعال ، متوقف نيست . و اكثر متكلّمين اماميّه ( شيعه دوازده امامى ) معتقد هستند كه « اشياء به طور كلّى معدوم نخواهند شد ، به ويژه بدن هاى انسان ها « 1 » . ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : وقتى كه انعدام هر شيئ ( غير از خداوند سبحان ) لازم گرفته بطلان تقدم و تاخّر را « 2 » ، و نيز لازم گرفته هر معناى حقيقى باطل شود ، و همچنين به وسيله بطلان هر شيئ ، باطل مىشود نسبت بين دنيا و آخرت ، و مبدأ و معاد ، و جميع معارف الهيّه كه گزارش آن ها در قرآن و سنّت قطعيه هست . پس هيچ مجالى براى احتمال آن - معدوم شدن اشياء - نمى ماند . ( توضيح : آنان كه به « معدوم شدن هم اشياء » معتقد هستند ، هيچ فرقى ميان اشياء قائل نيستند ، مى گويند : همه چيز غير از خدا ، خواه محسوس باشد و خواه غير محسوس ، ماده
--> ( 1 ) - در اين موضوع ، مسائل متعدد مهمى مطرح است كه در متون كلامى آمده است و اگر بخواهيد آن ها را با زبان علوم امروزى مشاهده كنيد ، رجوع كنيد به كتاب « تبيين جهان و انسان » بخش « معاد شناسى » . ( 2 ) - اشاره است به آن چه كه در مبحث پيش بيان فرمود .